In Nederland geldt 21% btw op nieuwbouwwoningen. Dit is hetzelfde tarief als voor luxe goederen, designmeubels en vakanties, terwijl het recht op wonen in de grondwet als sociaal grondrecht wordt erkend. Deze twee realiteiten bestaan - gek genoeg - naast elkaar zonder elkaar te beïnvloeden.
Het btw-tarief is niet enkel technisch. Het weerspiegelt hoe een samenleving een product beoordeelt: essentieel of optioneel. Voedsel, boeken en medicijnen hebben het lage tarief van 9%, maar nieuwbouw niet. Alsof wonen pas belangrijk wordt na de bouw.
Hierdoor wordt de betaalbaarheid van woningen vroeg in het bouwproces onder druk gezet. Voordat elementen zoals grondprijzen en marktwerking invloed hebben, wordt de woning eerst als handelswaar en later als thuis gezien. Misschien is dit de kern van de paradox: we beschouwen wonen als basisrecht, maar belasten het als luxe.
Wanneer erkennen we iets als grondrecht? En behandelen we het ook zo vanuit bestuurlijk en economisch perspectief?