Stadsbeelden

Wist je dat meer dan de helft van de wereldbevolking binnen deze ene cirkel leeft? Niet omdat er meer ruimte is, maar omdat het leven daar dichter op elkaar is gepakt. Deze kaart toont aan dat leegte en volheid geen geografische realiteiten zijn, maar menselijke constructies.

Wie door Nederland reist, beweegt vooral door een jonge omgeving. Meer dan driekwart van alle woningen is gebouwd na de Tweede Wereldoorlog. In ongeveer tachtig jaar tijd is het grootste deel van onze woonlandschap ontstaan.

Mensen reizen al decennia lang ongeveer evenveel tijd per dag. Gemiddeld zo’n zeventig tot negentig minuten. Snellere vervoermiddelen hebben daar weinig aan veranderd. Ze hebben vooral iets anders gedaan: ze hebben de wereld vergroot. Niet de tijd, maar de afstand nam toe.

Rond 1950 was de auto nog een uitzonderlijk verschijnsel: slechts één op de tien Nederlanders bezat er een. Het was een opvallend object in het straatbeeld, een symbool van vrijheid, snelheid en vooruitgang. Wegen en steden waren destijds niet ontworpen voor auto's, maar begonnen zich er geleidelijk aan aan te passen.

Wie naar de bevolkingsprognose van Nederland richting 2040 kijkt, ziet meteen de bekende vergrijzingsgolf. Die is zichtbaar, benoemd en inmiddels stevig verankerd in beleid, plannen en ontwerpen. Maar iets lager in de piramide tekent zich een andere beweging af: een nieuwe, brede golf van dertigers en veertigers. In aantallen zelfs groter dan de groep die vergrijst.

Steden beslaan slechts een klein deel van de aarde: zo'n drie procent van het aardoppervlak is verstedelijkt. Op kaarten verschijnen ze als kleine stippen, omringd door uitgestrekte landschappen. In omvang zijn steden bescheiden als je naar de hele aarde kijkt.

Sinds 1945 zijn de huizenprijzen in Nederland ongeveer tachtig keer gestegen, terwijl inkomens slechts veertien tot vijftien keer zijn toegenomen. Dit verschil markeert een fundamentele verschuiving: wonen heeft zich steeds meer losgekoppeld van wat mensen verdienen met hun arbeid.

Wanneer een partnerschap eindigt, stopt niet alleen de relatie; er ontstaan twee levensbehoeften waar eerder één was. Wat ooit één huishouden was, splitst zich op in twee, elk met een eigen gewenste woonplek. Elk jaar zorgen tienduizenden scheidingen voor een aanzienlijke toename in de vraag naar woningen.

In de eerste twee decennia van de 21e eeuw is de totale oppervlakte van stedelijke gebieden bijna verdubbeld. Satellietgegevens tonen dat de stedelijke 'voetafdruk' tussen 2000 en 2020 groeide van 240.000 km² naar ruim 520.000 km². De wereld wordt letterlijk een stad, zowel in bevolking als oppervlakte.