| >> Gebruik het vergrootglas om te zoeken of ik al iets heb geschreven over een thema dat jou bezighoudt |
|---|
Wie door een gemiddelde Nederlandse stad loopt, ziet de 19e eeuw vaak nog gewoon liggen: het station net buiten de oude kern, het kanaal waaraan de stad ooit haar groei te danken had, de ijzeren brug, de putdeksels waar niemand meer bij stilstaat.
In een oud nummer van Quest sloeg ik een dubbele pagina open met in grote gele letters: het coolste land op aarde. Daaronder een foto uit Seoul van twee reusachtige gouden handen, de polsen over elkaar gekruist. Wie de jaren tien bewust heeft meegemaakt, zou het gebaar meteen moeten herkennen. Bij mij duurde het eerlijk gezegd even. Ik moest het even opzoeken... en toen viel het kwartje: de paardendans van Psy uit Gangnam Style. Sinds 2016 staat het blijkbaar als beeld in de stad. Een toerist doet de dans na, een ander houdt de telefoon in de aanslag.
Ergens de afgelopen tijd viel me iets op in de stapel omgevingsvisies en volkshuisvestingsprogramma's die onder ogen heb gehad. Circulair bouwen en biobased materialen staan er vrijwel overal in, als ambitie, als doelstelling, als streefcijfer. Maar nergens vond ik (concreet) de plekken op de kaart waar die ambitie ook daadwerkelijk kan of mag landen...
Een vestingstad die tot op de gracht symmetrisch is getekend... een maquette waarin woontorens als bomen uit een groen tapijt oprijzen...En een gloeiende nachtopname aan de voet van de Fuji met zonnepanelen als daken en nauwelijks een mens te zien...
Voor de mobiliteit van mensen hebben we inmiddels een compact ordeningsprincipe: STOMP, van stappen naar trappen naar openbaar vervoer naar deelmobiliteit naar pas als laatste de privéauto. Elke wethouder kent het rijtje inmiddels wel, elke stedenbouwkundige tekent er zijn wijk naar. En dat is precies wat me is gaan opvallen...
Maak eens met één pennestreek een 7 van een VI
Tussen 2020 en 2026 is het aantal fysieke winkels in Nederland met 12% afgenomen. Online winkelen speelt daarin een belangrijke rol. Tegelijkertijd veranderen de winkels die overblijven. Ze worden steeds vaker plekken waar je producten kunt bekijken, uitproberen, ophalen of terugbrengen. Vooral grote winkels op drukbezochte locaties zijn aantrekkelijk.
Bijna 1,44 miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder wonen nog bij hun ouders. Niet allemaal omdat ze dat willen. Volgens het WoonOnderzoek Nederland 2024 zoekt inmiddels 65% actief naar eigen woonruimte. Dat zijn ongeveer 935.000 jongeren. In 2021 waren dat er nog zo'n 795.000. In slechts drie jaar kwamen er dus ongeveer 140.000 woningzoekende jongeren bij.
In 2025 gebruikte Nederland 18 procent minder energie dan in 2000. Bij elektriciteit is het beeld anders: het verbruik ligt al jaren rond de 120 miljard kWh. Achter dat vrij stabiele totaal is in 25 jaar echter veel veranderd.
We proberen steden steeds beter te organiseren. Verkeer krijgt een eigen baan, spelen een eigen plek en wonen wordt beschermd tegen overlast. Dat maakt de stad veiliger en voorspelbaarder. Maar misschien verdwijnt daarmee soms ook iets.
De lift veranderde veranderde wat een gebouw kon zijn. De veiligheidslift, elektriciteit en later de elektrische tractielift maakten verdiepingen bereikbaar die daarvoor praktisch te hoog lagen. Samen met nieuwe bouwtechnieken kon de stad ineens omhoog groeien. In Amsterdam werd het 12-verdiepingenhuis uit 1932 het eerste echte hoogbouwaccent van de Nederlandse steden.
Een stad verandert niet alleen door wat we bouwen. Ook de huizen die er al tientallen jaren staan, veranderen langzaam mee. Dat is zichtbaar in de energielabels. In 2010 had 16% van de woningen met een geldig label een A- of B-label. Eind 2024 was dat ruim 51%. Tegelijk kromp het aandeel E, F en G van 25% naar minder dan 14%.
